Zwart-wit foto inkleuren in Photoshop en GIMP: neuraal filter en handmatig inkleuren

Een zwart-wit foto inkleuren in Photoshop kan op twee manieren. De snelle: het neurale filter uit de set Neural Filters, dat de kleuren zelf verdeelt. De nauwkeurige: handmatig inkleuren, waarbij elke kleur op een eigen laag ligt in de overvloeimodus ‘Kleur’ (in de Engelse versie Color) en je die kleur met een penseel op het masker tevoorschijn haalt. De eerste manier levert een kladversie op, de tweede een resultaat dat je zonder schaamte aan de familie laat zien.

Hieronder staan beide routes stap voor stap, daarnaast een korte variant voor GIMP en een eerlijk verhaal over wanneer dit allemaal niet nodig is en je de foto beter aan de automaat kunt geven, om met de hand alleen de missers te herstellen.

Van zwart-wit naar kleur in Photoshop: twee routes

Beide routes beginnen hetzelfde: je hebt een scan of een overgefotografeerde afdruk en die staat open in Photoshop. Daarna splitst de weg zich. Het neurale filter raadt de kleuren zelf: het heeft heel veel foto's gezien en weet dat gras meestal groen is, de lucht blauw en een gezicht warm van toon. Handmatig inkleuren raadt niets: jij kiest de kleur en jij bepaalt ook waar die ophoudt.

In de praktijk zitten de routes elkaar niet in de weg, ze vullen elkaar aan. Het filter is prima als basis voor een landschap, een straatbeeld of een groepsfoto met veel kleine voorwerpen. Handwerk heb je nodig waar de kleur bekend en belangrijk is: de ogen van oma, de kleur van een jurk, een uniform, een vlag, de auto van opa. De automaat kent die kleuren niet en kan ze ook niet kennen, want op de film staan ze niet.

Wat je met de foto doet voordat je gaat inkleuren

Controleer eerst de kleurmodus. Een scan van een zwart-wit foto is vaak opgeslagen in grijswaarden, en in zo'n bestand is er simpelweg geen plek voor kleur. De helppagina's van Adobe raden aan het menu ‘Afbeelding’ → ‘Modus’ te openen en na te gaan of ‘RGB-kleur’ is gekozen en niet ‘Grijswaarden’. Staat het op grijs, zet het dan om naar RGB: het beeld ziet er hetzelfde uit, maar neemt vanaf dat moment wel kleur aan.

Werk daarna de beschadigingen weg. Krassen, vouwen, vlekken en stof kun je beter vóór het inkleuren aanpakken: boven op de kleur is dat lastiger, en een neuraal netwerk kleurt een scheur met plezier in alsof het een los voorwerp is. Hoe je dat doet, lees je in ons artikel over krassen en vouwen uit een oude foto verwijderen.

Het derde punt: toon en contrast. Een verbleekte, te donkere of overbelichte foto laat zich slechter inkleuren, met de hand en ook automatisch. In de hulp van Adobe staat letterlijk dat kleuren op zulke opnamen minder nauwkeurig worden geraden, met het advies om eerst helderheid en contrast op te halen met de aanpassing ‘Curven’ of in Camera Raw. Het doel is eenvoudig: in het gezicht moeten zowel de lichte als de donkere partijen leesbaar zijn, zwart moet zwart zijn en wit moet wit zijn.

En tot slot: bewaar het origineel als apart bestand en werk in een kopie. Een ingekleurde foto bestaat uit tientallen lagen, en de mogelijkheid om terug te gaan naar het schone origineel komt meer dan eens van pas.

Waar vind je in Photoshop het neurale filter om zwart-wit foto's in te kleuren

Het filter staat in het menu ‘Filter’ → Neural Filters. Er opent een deelvenster, de lijst staat op het tabblad met alle filters (All filters). Het filter dat je zoekt heet in de Engelse versie Colorize. Laat je door die naam niet op het verkeerde been zetten: het gaat hier echt om het automatisch inkleuren van een zwart-wit foto, niet om een egale tint over het hele beeld zoals bij sepia.

Voor het eerste gebruik moet je het filter downloaden: ernaast staat een wolkje, en met een klik wordt het model naar je computer gehaald. Daarvoor heb je internet nodig. Daarna gaat het zo:

1. Zet het filter aan met de schakelaar naast de naam.
2. Wacht tot in het voorbeeldvenster de gekleurde versie verschijnt.
3. Verschuif de schuifregelaars voor de kleurbalans in het filterpaneel als het beeld te koel of te geel is uitgevallen.
4. Kies in het keuzemenu Output waar het resultaat terecht moet komen en klik op OK.

Staat de optie niet in het menu, dan heb je een oude versie van het programma waarin de neurale filters nog niet bestonden. Staat het filter wel in de lijst maar gaat het niet aan, dan is het niet gedownload: controleer je internetverbinding en klik nog een keer op het wolkje. Een zware videokaart is niet verplicht: volgens de hulp van Adobe probeert elk filter eerst de grafische processor, en als er geen geschikte is, rekent het op de gewone processor.

De kleuren van het neurale filter bijsturen met punten

Je kunt de automatische kleurkeuze overrulen. Onder het voorbeeldvenster in het filterpaneel staat een kleurstaal: klik erop, kies de gewenste tint en klik daarna op de plek in het voorbeeld waar de kleur vervangen moet worden. Op dat punt verschijnt een speld, en de gekozen kleur vult het gebied dat ermee verbonden is.

Een speld kun je selecteren om er een andere kleur aan te geven, en je kunt hem naar een andere plek slepen. Houd je Alt ingedrukt (Option op de Mac) terwijl je een bestaand punt versleept, dan wordt het gedupliceerd: handig als je dezelfde kleur nodig hebt op twee mouwen of op een rij uniformjassen naast elkaar.

De spelden hebben een grens. Waar het gebied ophoudt bepaalt het filter zelf, en op lastige plekken kan de kleur van een jurk doorlopen op een hand of op de muur erachter. Hoe meer spelden, hoe moeilijker ze te beheersen zijn. Twee of drie punten op grote vlakken is dus verstandig, maar wie met spelden alles tot op de knoop wil inkleuren, stapt meestal toch over op lagen en penseel.

In welke vorm je het resultaat van het filter uitvoert

Voer het resultaat uit naar een nieuwe laag en niet over het origineel heen. In de recente hulp van Adobe staan in het menu Output vier opties: New layer, New layer masked, Smart filter en New document. In de beschrijving van het filter zelf, geschreven voor eerdere versies, is de lijst anders: Current layer, Duplicate layer, Duplicate layer masked, New layer, Smart filter. Wat je precies te zien krijgt, hangt af van je versie.

Uitvoer naar de huidige laag, als je die optie hebt, is de slechtste keuze: de oorspronkelijke zwart-wit laag wordt overschreven en je komt er alleen met ongedaan maken naar terug. Neem een nieuwe laag of een duplicaat van de laag: het origineel blijft er onaangeroerd onder liggen, de gekleurde versie komt erbovenop, en die kun je afzwakken met de dekking, op bepaalde plekken verbergen met een masker of gebruiken als onderlaag voor handmatig bijwerken.

Het slimme filter is handig als je later terug wilt naar het paneel om de spelden te verplaatsen. De prijs van dat gemak: het bestand wordt zwaarder.

Waar het neurale filter bij het inkleuren de mist in gaat

De fouten van automatisch inkleuren zijn steeds dezelfde, en het is nuttig ze vooraf te kennen, zodat je de oorzaak niet bij jezelf zoekt:

• Grijze vlekken. Waar het filter niet begrijpt wat het voor zich heeft, laat het een stuk bijna kleurloos. Meestal zijn dat handen, de hals, gezichten achteraan in een groep, voorwerpen op tafel.
• Doorlopende kleur. Het groen van een struik komt op een schouder terecht, het blauw van de lucht op een witte hoofddoek, de huidskleur op de lichte muur ernaast.
• Gemiddelde kleuren. Kleding wordt grijsblauw of bruinig, omdat dat de veiligste keuze is. Een felrode sjaal verzint het filter niet.
• Overal dezelfde huid. Alle gezichten krijgen een en dezelfde tint, zonder blos en zonder verschil tussen mensen.
• Geen kennis van feiten. De kleur van ogen, haar, een uniform of het behang in de kamer komt niet uit de foto maar uit waarschijnlijkheid. Of het klopt, weet het filter niet.

Dat is geen tekortkoming van Photoshop in het bijzonder: zo gedraagt elke automatische inkleuring zich, ook online. De helderheid is op een zwart-wit foto bewaard gebleven en de kleur niet, en die kun je alleen terugbrengen door te gokken of door het te weten. De gok levert de machine, de kennis hebben alleen jij en je familie.

Photoshop, handmatig inkleuren of de automaat: wat kies je

De keuze hangt af van wat je wilt bereiken en hoeveel je erin wilt steken.

Voor één familieportret dat in een lijst komt, loont handwerk of de automaat met bijwerken. Voor een album van vijftig foto's wordt elk beeld met de hand inkleuren een project van maanden, en dan is de automaat verstandiger, met handmatige afwerking voor de drie of vier belangrijkste foto's.

Hoe handmatig inkleuren werkt: een kleurlaag boven de zwart-wit foto

Handmatig inkleuren in Photoshop steunt op één eigenschap van een overvloeimodus. In de hulp van Adobe wordt die zo omschreven: de modus neemt de helderheid van het onderliggende beeld en de kleurtoon en verzadiging van het bovenste, behoudt de grijsniveaus en is geschikt om monochrome afbeeldingen in te kleuren. In de Nederlandse versie heet deze modus ‘Kleur’, in de Engelse Color. Het gaat om de optie in het groepje waar ook ‘Kleurtoon’, ‘Verzadiging’ en ‘Lichtsterkte’ staan.

Wat dat in de praktijk betekent: je legt boven de foto een laag die bijvoorbeeld met een huidskleur is gevuld en zet die in deze modus. De tekening van het gezicht, de schaduwen, rimpeltjes en glimlichten blijven van het origineel, de laag voegt alleen kleur toe. Er wordt niets afgedekt of dichtgesmeerd, en daardoor houdt de ingekleurde foto alle scherpte van het uitgangsbeeld.

Daaruit volgt de hoofdregel: één kleur, één laag. Huid apart, lippen apart, haar apart, jurk apart. Zo kun je elke kleur verschuiven, afzwakken of vervangen zonder aan de rest te komen. Ben je nog niet zo thuis in lagen, begin dan met het artikel over lagen in Photoshop, daar wordt het hele mechanisme uitgelegd.

Zo maak je een laag voor één kleur

Het handigst is niet met een penseel op een lege laag te schilderen, maar te werken met een opvullaag met masker. De kleur van zo'n laag wijzig je met een dubbelklik, zonder opnieuw te schilderen. De volgorde is zo:

1. Kies in het menu ‘Laag’ de optie ‘Nieuwe opvullaag’ en daarin ‘Volle kleur’ (Solid Color in de Engelse versie). De knop voor een nieuwe opvul- of aanpassingslaag onder in het deelvenster ‘Lagen’ doet hetzelfde: in dat lijstje staan dezelfde drie vullingen, met kleur, verloop en patroon.
2. Kies in de kleurkiezer een tint die ongeveer klopt. Precisie is nu niet nodig, dat stel je later bij.
3. Zet in de lijst met overvloeimodi in het deelvenster ‘Lagen’ de modus op ‘Kleur’ (Color). De hele foto krijgt één tint.
4. Verstop de kleur onder een zwart masker. Een opvullaag heeft standaard al een masker en dat is wit: klik op de miniatuur ervan en keer het om met Ctrl+I (Cmd+I op de Mac), het masker wordt dan zwart. Is er geen masker, maak het dan meteen zwart aan: de knop om een laagmasker toe te voegen met de Alt-toets ingedrukt (Option op de Mac), of via ‘Laag’ → ‘Laagmasker’ → ‘Alles verbergen’.
5. Pak het gereedschap ‘Penseel’, kies wit en zachte randen, en schilder op het masker waar de kleur moet verschijnen.

De logica van een masker is simpel: zwart verbergt de laag, wit toont hem, grijs toont hem gedeeltelijk. Ben je over de rand gegaan, zet de penseelkleur dan op zwart en veeg het teveel weg. Meer over werken met maskers lees je in het stuk masker in Photoshop.

De kleur van een laag die klaar is, pas je op elk moment aan: dubbelklik op de miniatuur van de opvullaag in het deelvenster ‘Lagen’ en de kleurkiezer gaat weer open. Geef de laag meteen een duidelijke naam: ‘huid’, ‘lippen’, ‘jurk’. Na een uur staan er twintig lagen in het paneel, en naamloze lagen met alleen een volgnummer maken van corrigeren een raadspel.

Huid inkleuren op een zwart-wit foto

De huid kleur je als eerste in: daar stem je daarna al het andere op af. De basislaag: een warme, niet te verzadigde tint tussen beige en perzik. Haal daarmee gezicht, hals, oren en handen in één gang tevoorschijn met een groot zacht penseel, zonder precies binnen de contour te willen blijven. De randen bij het haar en de kraag werk je af met een klein penseel.

Eén laag voor de huid is te weinig, en dat is de belangrijkste oorzaak van ‘poppengezichten’. Levende huid is niet egaal: wangen, neuspunt, oren en knokkels zijn roder, het gebied rond de ogen en de kin bij mannen zijn koeler en grijzer. Voeg daarom boven de basislaag nog twee of drie lagen toe:

• een bloslaag: rozerood, heel zwak, op wangen, neus, oren en kin;
• een laag voor koele zones: gedempt grijs-olijf of blauwig, nauwelijks zichtbaar, onder de ogen en op geschoren delen;
• zo nodig een laag voor gebruinde of donkerdere huid van de handen, als die op de foto duidelijk afwijkt van het gezicht.

Werk met een penseel met lage dekking en bouw de kleur in meerdere gangen op. De instelling ‘Dekking’ in de optiebalk van het penseel bepaalt de maximale dichtheid van een streek, ‘Stroom’ de snelheid waarmee de kleur zich opbouwt. Bij lage waarden worden de overgangen vanzelf vloeiend.

De controle is eenvoudig: zet de zichtbaarheid van de huidlagen uit en weer aan. Is het gezicht van grijs egaal oranje geworden, dan is de verzadiging te hoog. Goed ingekleurde huid ziet er na het aanzetten rustig uit, bijna bleek, en dat is normaal.

Ogen en tanden inkleuren

De iris kleur je in op een aparte laag, met een heel klein penseel en flink ingezoomd. De oogkleur is van een zwart-wit foto niet af te lezen: een lichte iris kan grijs, blauw of groen zijn. Is er iemand aan wie je het kunt vragen, vraag het dan. Zo niet, dan is grijsblauw voor lichte ogen het veiligst en bruin voor donkere, zonder felheid.

Laat de pupil en de donkere rand van de iris zoals ze zijn, die hebben geen kleur nodig. Kom ook niet aan het lichtje in het oog, dat moet wit blijven: ga er op het masker met een zwart penseel overheen als je het per ongeluk hebt ingekleurd.

Oogwit en tanden zijn nooit zuiver wit. Laat je ze zonder kleur, dan lijken ze naast de warme huid grijsblauw. Meestal is het genoeg dat de basislaag van de huid er met lage dichtheid een beetje overheen loopt. Is dat te weinig, maak dan een aparte laag met een heel bleke warme tint. Overdrijven gaat hier makkelijk: gele tanden zijn erger dan grijze.

Lippen inkleuren

Lippen krijgen een eigen laag met een kleur die iets roder en donkerder is dan de huid. De beginnersfout: zuiver rood nemen. Natuurlijke lippen zitten dichter bij een gedempt rozebruin, en bij mannen en kinderen verschillen ze in verzadiging bijna niet van de huid.

Trek de contour van de lippen niet hard na. Ga met een zacht penseel over het midden en laat de kleur naar de randen toe wegvloeien: zo oogt de grens met de huid levend. Houd de mondhoeken en de lijn waar de lippen sluiten donkerder en neutraler.

Lippenstift bestaat, ook op foto's uit de vorige eeuw. Zijn de lippen op het origineel duidelijk donkerder en scherp begrensd, dan was de vrouw waarschijnlijk opgemaakt en mag de kleur steviger. Maar welke lippenstift het precies was, vertelt de foto niet: dat is weer een vraag voor wie het zich herinnert.

Haar en wenkbrauwen inkleuren

Haar inkleuren is makkelijker dan het lijkt, omdat de tekening van de lokken al in de zwart-wit laag zit. Je hebt alleen een algemene tint nodig: warm bruin voor bruin haar, geelachtig beige voor donkerblond en blond, bijna neutraal met een lichte zweem bruin of blauw voor zwart haar. Grijs haar hoef je niet in te kleuren: laat het grijs of geef het een nauwelijks zichtbare warme toon.

De moeilijkheid zit in de randen. Losse haartjes tegen de achtergrond kun je niet omlijnen, dus werk langs de contour van het kapsel met een groot zacht penseel met lage dichtheid: de haarkleur loopt dan iets door op de achtergrond, en dat oogt natuurlijker dan een harde grens met een grijs randje.

Wenkbrauwen en wimpers krijgen dezelfde kleur als het haar, maar zwakker. Laat bij de haargrens op het voorhoofd een vloeiende overgang staan: huidskleur en haarkleur overlappen elkaar daar.

Kleding inkleuren

Elk kledingstuk krijgt een eigen laag: overhemd, colbert, stropdas, jurk, hoofddoek. Hier kun je sneller en harder werken dan in het gezicht: de grenzen zijn scherp, en het is handig het gebied eerst met een willekeurig selectiegereedschap te selecteren en het masker daarna binnen de selectie met wit te vullen.

De helderheid van de stof op de foto geeft een hint over welke kleur het geweest kan zijn, maar noemt hem niet. Een donker pak kan zwart, donkerblauw of bruin zijn geweest. Een lichte jurk: wit, lichtblauw, geel, roze. Laat wit bijna zonder kleur, met een nauwelijks zichtbare warme of koele toon. Kleur zwart ook niet in met een verzadigde kleur: een dichte laag op een heel donker stuk zie je bijna niet, maar hij geeft wel vuile randen.

Metaal, knopen, gespen, onderscheidingen en brillen kleur je in op aparte kleine lagen. Die details kosten tijd, maar juist daaraan zie je het verschil tussen zorgvuldig werk en een snelle vulling.

Waarom de kleur in Photoshop niet pakt op een zwart-wit foto

Meestal omdat het bestand nog in grijswaarden staat: in die modus kan kleur nergens worden opgeslagen en wordt elke tint grijs. Open ‘Afbeelding’ → ‘Modus’ en kies ‘RGB-kleur’.

Klopt de modus, loop dan de rest van het lijstje na:

• Je schildert niet op het masker maar op de laag, of andersom. Actief is de miniatuur waar een kader omheen staat. Een masker begrijpt alleen zwart, wit en grijs: een gekleurd penseel wordt daar een grijstint en maakt de laag gewoon gedeeltelijk zichtbaar.
• Het masker is zwart en het penseel ook. De kleur haal je tevoorschijn met een wit penseel.
• De kleurlaag is onder de foto terechtgekomen. Hij moet boven de zwart-wit laag liggen.
• Het stuk is bijna wit of bijna zwart. De modus ‘Kleur’ behoudt de helderheid van het origineel, en zuiver wit en zuiver zwart hebben geen ruimte voor een tint. Dat is geen fout: zo hoort het, en juist daarom blijven glimlichten en diepe schaduwen neutraal.
• De dekking van het penseel is te laag. Na een tiental zwakke streken op het masker is de kleur nauwelijks zichtbaar: verhoog de waarde of ga er nog een keer overheen.

De achtergrond inkleuren

Kleur de achtergrond als laatste in en met de rustigste kleur. Zijn taak: niet afleiden. Het studiodoek van een oud fotoatelier maak je meestal gedempt grijsbruin, grijsgroen of grijsblauw. Een muur in de kamer, behang, gordijnen: weinig verzadigde kleuren, een toon of twee stiller dan de kleding.

Buitenfoto's hebben hun eigen ankers: lucht, blad, gras, aarde, baksteen, hout. Die kleuren zijn bekend, maar ook hier is terughoudendheid nodig. De lucht is bij de horizon lichter en bleker dan recht boven je, blad in de schaduw is donkerder en blauwer dan in de zon. Eén egaal groen over een hele struik verraadt het inkleuren direct, dus leg op grote vlakken twee lagen met verwante tinten en wissel ze af.

De achtergrond kleur je handig in met één grote laag met een grof masker, die je in het paneel onder de lagen voor huid en kleding zet: hun nette randen blijven dan zichtbaar, en precisiewerk langs de contour van de figuur is niet nodig.

Waar haal je de kleuren vandaan: referenties

Kleuren haal je niet uit je hoofd, maar van kleurenfoto's. Het geheugen bedriegt: de ‘huidskleur’ uit de kleurkiezer blijkt bijna altijd te roze of te oranje. Zet er een kleurenfoto met vergelijkbaar licht naast en vergelijk daarmee.

Wat bruikbaar is als referentie:

• kleurenfoto's van dezelfde persoon op latere leeftijd: oogkleur, huidtint, haarkleur voordat het grijs werd;
• foto's van naaste familieleden: de tint van huid en haar zit vaak in de familie;
• bewaard gebleven spullen: een jurk, een sjaal, onderscheidingen, meubels, een wandkleed;
• verhalen van familie: ‘de jurk was kersenrood’ is meer waard dan elke gok;
• voor uniformen, rangtekens, voertuigen en uithangborden: museumfoto's en naslagwerken, niet het beeld dat je uit films hebt.

Is er geen betrouwbare bron, dan is het eerlijker een neutrale, onopvallende variant te kiezen dan met stelligheid een felle kleur te schilderen die er nooit was. Een ingekleurde foto wordt makkelijk voor een document aangezien, en een fout in de kleur van een uniform of onderscheiding zwerft jarenlang door de familie-appgroepen.

Huidskleur overnemen van een kleurenfoto

De huidskleur neem je met het pipet rechtstreeks over van een kleurenfoto. Zet de referentie ernaast en dubbelklik op de miniatuur van de opvullaag, zodat de kleurkiezer opengaat. Zolang die open is, verandert de cursor boven het documentvenster, zo staat het in de hulp van Adobe, in het gereedschap ‘Pipet’: klik in de afbeelding en de laag neemt die kleur aan. Daar wordt ook een handigheid beschreven voor een monster uit een ander venster: klik in de afbeelding en sleep het pipet, zonder de muisknop los te laten, naar een willekeurige plek op het bureaublad, de kleur wordt genomen waar je de knop loslaat. Zo neem je ook een tint over van een foto die in een ander programma openstaat.

Neem het monster van een zone met gemiddelde helderheid: van een wang of het voorhoofd in zacht licht, niet van een glimlicht en niet uit de schaduw. In glimlichten zit bijna geen kleur, in schaduwen is hij vuil. Neem voor de bloslaag een monster van het roodste deel van de wang, voor de koele zones van het gebied onder de ogen.

De referentie en jouw foto moeten qua licht op elkaar lijken. Huid bij ondergaande zon en huid op een bewolkte dag geven totaal verschillende monsters, en een ‘zonsondergangkleur’ op een studioportret maakt het gezicht oranje. Bekijk na het proberen het geheel en verschuif de kleur zo nodig met de hand in de kleurkiezer.

Waarom een ingekleurde foto er onnatuurlijk uitziet

Bijna altijd is het een van deze vijf oorzaken, en ze zijn allemaal te verhelpen zonder opnieuw te beginnen.

• Te verzadigd. Het meest voorkomende probleem. De kleuren van een oude foto horen rustiger te zijn dan op een hedendaagse foto. Verlaag de dekking van de kleurlagen of van de hele groep.
• Eén kleur voor alle huid. Een gezicht zonder blos en koele zones ziet eruit als een masker. Voeg de lagen toe die hierboven zijn besproken.
• Kleur in diepe schaduwen en hoge lichten. In werkelijkheid zijn de donkerste en lichtste partijen bijna kleurloos. Ga er op het masker met een grijs penseel overheen om de kleur af te zwakken.
• Harde randen. De kleur houdt op bij een lijn, zoals in een kleurboek. Maak de grens van het masker zachter met een zacht penseel.
• Alles in één temperatuur. Warme huid, warme achtergrond en warme kleding vloeien samen tot een bruine brij. Geef de achtergrond of de kleding een koele tint en het gezicht komt tot leven.

Een goede manier om jezelf te controleren: verklein het beeld tot het formaat van een postzegel of loop een paar stappen bij het scherm vandaan. Kleine foutjes verdwijnen, de grote worden duidelijk: een te rood gezicht, gifgroen gras, een achtergrond die met de persoon concurreert.

Waar grijze vlekken en gekleurde randen vandaan komen

Een grijze vlek is een plek waar het penseel niet is geweest: de kier tussen de huidlaag en de haarlaag, een oor, de ruimte tussen de vingers, de huid in de opening van een kraag. In het totaalbeeld zie je ze niet, maar op een afdruk springen ze in het oog. Loop het hele beeld ingezoomd na, schuif stap voor stap over het scherm en vul de gaten.

Een halo is de omgekeerde fout: de kleur is over de grens gegaan. Een huidkleurig randje op de kraag, een groen op de mouw, een blauw rond het hoofd. Je haalt het weg met een zwart penseel op het masker van de laag die is uitgelopen. Hebben de lagen fatsoenlijke namen, dan vind je de schuldige in een paar seconden: zet de zichtbaarheid van de lagen een voor een uit en kijk met welke laag de halo verdwijnt.

De derde soort fout: de kleur ligt op een beschadiging. Een kras die huidkleurig is ingekleurd valt meer op dan toen hij grijs was.

Hoeveel tijd kost handmatig inkleuren

Het eerlijke antwoord: veel, reken in avonden. Vaste normen zijn er niet, maar dit zijn de richtlijnen. Het neurale filter geeft bijna meteen een kladversie. Eén portret tot aan het middel tegen een eenvoudige achtergrond handmatig inkleuren kost iemand die maskers goed beheerst een avond. Bij een beginner loopt hetzelfde portret al snel uit tot twee of drie avonden, en het eerste resultaat wil je hoogstwaarschijnlijk overdoen.

De tijd neemt niet toe met de bestandsgrootte maar met het aantal objecten. Een groepsfoto met tien mensen betekent tien gezichten, twintig handen, tien stel kleren. Een bruiloft op het erf, een klas voor de school, een feestmaal met servies op tafel: zulke beelden kleur je met de hand in dagen in.

De praktische conclusie: handmatig vanaf nul loont voor een of twee foto's die je het meest dierbaar zijn. Voor de rest van het archief is automatisch inkleuren verstandiger, waarbij je met de hand alleen herstelt wat de automaat heeft verknoeid.

Geen zin om er zelf aan te zitten? Geef de foto aan een retoucheur

Automatiek lost niet alles op: een lastige opname, een foto die telt, een oude afdruk van de scanner. Waar het algoritme het opgeeft, werkt een mens de foto laag voor laag uit in Photoshop, met de hand.

VoorNa⇆

Voorbeeld: herstel en inkleuring van een oude foto. Sleep de schuif.

Wat we doen

• Scherpte terugbrengen in gezicht en ogen
• Ruis en artefacten weghalen zonder plastic huid
• Kleur, contrast en belichting rechttrekken
• Krassen, vlekken en vouwen uit de scan halen
• Een bestand leveren dat groot genoeg is om af te drukken

Voorwaarden

• Prijs per foto€ 10
• Levertijdbinnen 24 uur
• Leveringnaar je e-mail
• Lukt het ons nietgeld terug

Mijn foto met de hand laten retoucheren · € 10

Geen formulieren of mailwisseling: je betaalt hier en stuurt de foto en de opdracht direct na de betaling.

×

Wij werken je foto met de hand af

Een studio-retoucheur doet wat automatiek niet kan: scherpte, gezicht, kleur, defecten. Je betaalt eerst en stuurt daarna simpelweg de foto met je wens. Lukt het ons niet, dan krijg je je geld terug.

• Handmatige fotoretouche€ 10

Mijn foto met de hand laten retoucheren · € 10

Foto en contact vragen we direct na de betaling. Nu al meesturen? Gebruik deze velden:

Je foto (optioneel)

Foto kiezengeen bestand gekozen

E-mail (optioneel)

Veilige kaartbetaling via Stripe · we bewaren je kaartgegevens niet · geld terug als het ons niet lukt

Een zwart-witfoto inkleuren

AI voegt geloofwaardige kleuren toe: huidtinten, lucht, groen, kleding en stadsbeelden. Lokaal, geen abonnementen, geen watermerk.

Sleep een foto hierheen of klik om te kiezen JPG, PNG, WebP. Tot 25 MB en 8000 px; grotere beelden dan 3000 px worden verkleind tot 3000.

Inkleuren Wissen

Je foto wordt ingekleurd...

Tip: snijd de foto bij zodat alleen de afbeelding zelf overblijft, zonder randen, achtergrond of aangrenzende foto's. De AI verwerkt het hele kader en overbodige randen gaan ten koste van de kwaliteit van wat telt.

Klaar!

Resetten Levendig Warm Koel Vintage Z-w

Verzadiging125

Helderheid100

Contrast102

Warmte0

Tint0

Een familiearchief? Handmatige inkleuring

Voor historisch belangrijke foto's zijn de AI-kleuren een startpunt. Handmatige inkleuring laag voor laag, rekening houdend met het tijdperk en de tinten van huid, stoffen en achtergrond, geeft een resultaat dat beter past bij print en archief. Vanaf € 10 per foto.

Handmatige inkleuring bestellen

×

Open de tool op een eigen pagina →

Een zwart-wit foto inkleuren in GIMP

In GIMP werkt handmatig inkleuren net als in Photoshop, alleen de namen verschillen. Een neuraal inkleurfilter zit niet in de standaardinstallatie en staat ook niet in de handleiding van GIMP, dus hier is er alleen de handmatige route.

1. Controleer de modus van de afbeelding: het menu ‘Afbeelding’ → ‘Modus’ moet RGB aangeven. Staat het op grijswaarden, schakel dan om.
2. Maak boven de foto een nieuwe laag en vul die met de gewenste kleur.
3. Kies in het menu ‘Modus’ van het lagenvenster HSL Color of LCh Color (in de Nederlandse versie de kleurmodi HSL en LCh). Volgens de handleiding van GIMP neemt de modus HSL Color de tint en verzadiging van de bovenste laag en de lichtheid van de onderste, en doet dus hetzelfde als de modus ‘Kleur’ in Photoshop. LCh Color wordt daar beschreven als de tegenhanger op basis van andere wiskundige formules: het resultaat wijkt iets af, probeer ze allebei en houd de modus waarin het gezicht er het natuurlijkst uitziet.
4. Voeg een masker aan de laag toe: menu ‘Laag’ → ‘Masker’, de optie om een laagmasker toe te voegen, variant zwart met volledige transparantie (Black, full transparency). De laag wordt onzichtbaar.
5. Schilder met een wit penseel op het masker waar kleur nodig is.

Daarna gaat alles volgens hetzelfde schema: een aparte laag voor huid, lippen, haar, kleding en achtergrond, lage dichtheid van het penseel, controle bij inzoomen. Opvullagen waarvan je de kleur met een dubbelklik wijzigt, zijn er in GIMP 2.10 en 3.0 niet, dus de kleur van een laag verander je door opnieuw te vullen: het masker blijft daarbij op zijn plaats.

Waarin Colorize in GIMP verschilt van inkleuren

In het menu ‘Kleuren’ van GIMP staat de optie Colorize (‘Inkleuren’ in de Nederlandse versie), en die wordt vaak aangezien voor het inkleuren van foto's. Het is iets anders: volgens de beschrijving in de handleiding van GIMP maakt het gereedschap van een laag of selectie een beeld in grijswaarden dat eruitziet alsof je het door gekleurd glas bekijkt. Er zijn drie schuifregelaars: tint (Hue), verzadiging (Saturation) en lichtheid (Lightness), met daarnaast de knop Color waarmee je de tint direct kiest of met het pipet overneemt. Je krijgt een eentonig beeld, bijvoorbeeld sepia.

Voor inkleuren is Colorize maar in één scenario bruikbaar: een object selecteren, zeg een jurk, en dat binnen de selectie een tint geven. Dat gaat sneller dan een laag met masker, maar de bewerking is onomkeerbaar: de kleur later wijzigen kan alleen met ongedaan maken of door opnieuw te tinten. Voor serieus werk zijn lagen betrouwbaarder.

Een vergelijkbare valkuil is er ook in Photoshop: in de aanpassing ‘Kleurtoon/verzadiging’ zit de optie ‘Vullen met kleur’ (Colorize in de Engelse versie), die volgens de hulp van Adobe één kleur op de hele afbeelding toepast. Ook dat is een eentonige kleuring en geen inkleuren, en met het neurale filter heeft het alleen de Engelse naam gemeen.

Zwart-wit foto's automatisch inkleuren, zonder Photoshop

Photoshop is niet altijd nodig. Heb je het programma niet, heb je veel foto's of wil je gewoon zien hoe je overgrootvader er in kleur uit zou zien, dan is het sneller om de foto te uploaden naar de tool om zwart-wit foto's online in te kleuren en een resultaat te krijgen zonder installatie en zonder lagen. Hetzelfde geldt wanneer de foto op je telefoon staat en de computer ver weg is.

De automaat is ook nuttig vóór het handwerk, als verkenning. Je ziet meteen hoe de foto überhaupt kleur aanneemt: of er genoeg contrast is, of beschadigingen in de weg zitten, welke zones lastig zijn. Soms wordt daarna duidelijk dat je het origineel groter opnieuw moet scannen of eerst de schade moet aanpakken. Over het maken van een goed uitgangsbestand is er een apart artikel: oude papieren foto's thuis digitaliseren.

Wat je niet moet verwachten: exacte kleuren. Een online neuraal netwerk raadt, net als het filter in Photoshop. Gras, lucht, huid en hout komen er geloofwaardig uit, de kleur van een jurk of van ogen is een gok.

Hoe het online inkleuren op gdefoto werkt

De tool accepteert één bestand in JPG, PNG of WebP van maximaal 25 MB. Te kleine afbeeldingen, minder dan 100 pixels per zijde, en te grote, meer dan 8000 pixels per zijde, neemt hij niet aan: scans met een heel hoge resolutie moet je eerst verkleinen. De foto wordt naar de server geüpload en daar verwerkt, het resultaat komt terug als JPG.

Instellingen heeft het inkleuren niet: je kiest een bestand of sleept het naar het venster van de tool en de verwerking begint vanzelf, een aparte startknop is er niet. Hetzelfde bestand nog een keer uploaden geeft meestal hetzelfde beeld, dus daar je gratis pogingen aan besteden loont niet: het zijn er maar 5 per dag voor alle zware tools van de site samen. Bevalt de kleur niet, dan heb je er meer aan het uitgangsbeeld te verbeteren: groter scannen, opnieuw fotograferen bij gelijkmatig licht en zonder reflecties, het overbodige wegsnijden. Of het resultaat als basis nemen en met de hand afwerken, zoals hieronder beschreven.

De tool kleurt niet alleen in. Hij schoont de foto ook licht op: hij haalt ruis, kleine krasjes en lichte onscherpte weg. Het neveneffect: fijne gelaatstrekken kunnen veranderen. Vergelijk het gezicht ingezoomd met het origineel, vooral de ogen, de lijn van de lippen en de neus. Bij belangrijke portretten, of het nu een foto voor documenten is of een herinnering aan iemand, moet je de gelijkenis altijd controleren. Is het gezicht dat van een vreemde geworden, dan is handwerk nodig: neem van de automaat alleen de kleur over, die techniek komt hieronder aan bod.

Een handige eigenschap: voordat het beeld naar het neurale netwerk gaat, wordt het ontkleurd. Een vergeelde afdruk of een foto in sepia hoef je dus niet eerst zelf naar grijs om te zetten, de oude toon zit het inkleuren niet in de weg.

De verwerking en het voorbeeld van het resultaat zijn gratis, binnen de 5 pogingen per dag. Het voorbeeld is verkleind en voorzien van een watermerk: je ziet eraan hoe de kleuren zijn uitgevallen, maar om mee te werken is het niet geschikt. Het schone bestand zonder watermerk is betaald. De tool kleurt één foto per keer in, plaatselijk een kleur bijsturen kan er niet, en hetzelfde bestand opnieuw laten verwerken geeft meestal hetzelfde beeld. Een tip van de tool zelf: snijd vooraf de randen, het passe-partout en naastliggende foto's weg en laat alleen de afbeelding over. Het neurale netwerk verwerkt het hele beeld, en overbodige randen gaan ten koste van de kwaliteit van het belangrijkste.

Automatisch inkleuren als basis, handmatig bijwerken erbovenop

De manier om met de minste tijd een goed resultaat te krijgen: niet kiezen tussen automaat en handwerk, maar ze combineren. Het neurale netwerk doet snel waar een mens uren over doet: achtergrond, blad, grond, meubels, de algemene huidtoon op alle gezichten. De mens doet daarna wat het netwerk niet kan: de juiste kleur geven aan ogen, jurk en uniform en de vlekken wegwerken.

De werkvolgorde is zo:

1. Breng het zwart-wit origineel in de editor op orde: krassen, vlekken, contrast. Dit bestand blijft de basis, dus herstel je het liefst met de hand.
2. Maak de kleurenversie: met het filter in Photoshop of in de online tool.
3. Open beide bestanden in de editor en leg de kleurenlaag boven de zwart-wit laag.
4. Voeg daarboven je eigen kleurlagen toe voor de zones waar de automaat zich heeft vergist.
5. Stel tot slot de algehele verzadiging en toon bij.

Het is belangrijk dat beide bestanden in formaat en uitsnede overeenkomen. Heb je de randen weggesneden voordat je naar de online tool uploadde, snijd het werkbestand dan op dezelfde manier bij, anders passen de lagen niet op elkaar.

Van de automatische inkleuring alleen de kleur overnemen

Hier werkt dezelfde overvloeimodus als bij handmatig inkleuren. Leg het automatisch ingekleurde bestand als laag boven je gerestaureerde zwart-wit origineel en zet die laag in de modus ‘Kleur’ (Color). Helderheid, scherpte en alle details komen nu uit jouw origineel, en van de automatische versie blijft alleen de kleuring over. Het is ook de manier om de gelijkenis terug te krijgen: heeft de automaat de gelaatstrekken bijgewerkt, dan is het gezicht onder een laag in de modus ‘Kleur’ weer precies dat van het origineel.

Wat levert dat op. Ten eerste blijft de kwaliteit van het uitgangsbeeld behouden: de scan op volle grootte blijft de basis van het beeld, ook als het kleurenbestand na verwerking en JPG-compressie iets zachter is. Ten tweede wordt de kleur bestuurbaar: de dekking van de laag regelt de sterkte van de inkleuring, en met een masker haal je die weg waar de automaat ernaast zat.

In GIMP is de techniek dezelfde: kleurenlaag bovenop, modus HSL Color of LCh Color, zo nodig een masker.

Houd er rekening mee dat het gratis voorbeeld uit de online tool verkleind is en een watermerk heeft, voor dit werk heb je het schone bestand nodig. Wijkt de grootte in pixels af van je scan, rek de kleurenlaag dan uit tot de afmetingen van het document: in de modus ‘Kleur’ zie je een klein verlies aan scherpte van de kleurenlaag niet, de scherpte komt van het origineel. Het filter van Photoshop is op dit punt handiger, omdat het het resultaat meteen op een aparte laag in hetzelfde document zet.

Wat je na automatisch inkleuren met de hand bijwerkt

Het lijstje is bijna altijd hetzelfde, en je loopt het handig van boven naar beneden af:

• Gelijkenis van het gezicht. Vergelijk ogen, lippen en neus met het origineel. Zijn de trekken verschoven, houd dan van de automaat alleen de kleur over, zoals hierboven beschreven.
• Grijze zones op de huid. Handen, hals, oren, gezichten achteraan. Een laag met huidskleur en een masker dicht ze in een paar minuten.
• Ogen. De automaat laat ze meestal grijsbruin. Is de kleur bekend, zet die er dan met een aparte laag in.
• Kleding en belangrijke voorwerpen. Vervang de geraden kleur door de echte: een laag met de juiste tint boven de automatische.
• Doorgelopen kleur. Groen op een schouder, blauw op wit. Haal de kleuring weg met een zwart penseel op het masker van de automatische laag en geef het stuk daarna de juiste kleur.
• Blos. Eén zwakke roze laag op wangen en neus brengt de egale automatische gezichten flink tot leven.

Bekijk na de plaatselijke correcties het beeld als geheel. Is het te bont geworden of juist te flets, stel dan de algehele verzadiging en toon bij met een aanpassingslaag boven alle andere. Hoe je dat zorgvuldig doet, lees je in het artikel kleurcorrectie in Photoshop.

Zo sla je de ingekleurde foto op

Sla twee bestanden op. Het eerste: het werkbestand, met alle lagen, in het eigen formaat van de editor (PSD in Photoshop, XCF in GIMP). Over een maand herinnert je tante zich dat de jurk niet blauw maar groen was, en dan verander je de kleur van één laag in tien seconden in plaats van opnieuw te moeten inkleuren.

Het tweede: het eindbestand, samengevoegd, om af te drukken en door te sturen. Voor afdrukken is JPG in hoge kwaliteit of TIFF geschikt, voor berichtenapps een gewone JPG. Gooi het zwart-wit origineel niet weg en overschrijf het niet: een inkleuring is een interpretatie en het origineel is een document, en ze horen naast elkaar bewaard te worden.

Bekijk de foto vóór het afdrukken nog een keer op volledige grootte. Op papier vallen grijze gaten en gekleurde randen meer op dan op het scherm van een telefoon.

Wat Photoshop en een neuraal netwerk geen van beide kunnen

Geen enkele methode brengt de echte kleuren terug. Die staan niet op een zwart-wit foto: de film heeft alleen helderheid vastgelegd. Alles wat je na het inkleuren ziet, is een gok van de machine of een beslissing van jou. Een goede inkleuring is geloofwaardig maar geen bewijs, en het is goed om dat tegen je familie te zeggen wanneer je het resultaat laat zien.

Handmatig inkleuren en het filter van Photoshop herstellen geen beschadigingen: een wazige foto blijft wazig, en krassen worden onder de kleur beter zichtbaar. De online inkleuring poetst fijne ruis en krasjes zelf weg, maar scheuren, vouwen en ontbrekende stukken kan hij niet aan, en de prijs van het opschonen is soms een licht veranderd gezicht. Voor zwaar beschadigde foto's heeft de site een aparte tool, ‘Foto herstellen’: die repareert krassen en scheuren en levert een zwart-wit beeld meteen in kleur af. Eén foto door beide tools halen heeft daarom meestal geen zin: kies er een op basis van de staat van het origineel.

En de laatste beperking: smaak. Het programma legt de kleur neer waar jij aanwijst, maar zegt niet dat het te fel is geworden. Leg het voltooide werk een dag weg en bekijk het met een frisse blik. Meestal wil je daarna de verzadiging terugdraaien, en dat is een terechte neiging.

Is na dit alles duidelijk dat lagen en maskers niets voor jou zijn, dan is dat ook een uitkomst: upload de foto naar foto inkleuren online, bekijk het voorbeeld en vergelijk de gezichten met het origineel voordat je het resultaat aan je familie laat zien.

Hoe kleur je een zwart-wit foto het snelst in met Photoshop? Open het menu ‘Filter’, daarna Neural Filters, download het filter Colorize en zet het aan. De kleuren verschijnen automatisch; kies in het menu Output een nieuwe laag, zodat het origineel onaangeroerd blijft.

Welke overvloeimodus heb je nodig voor handmatig inkleuren? De modus die de helderheid van de onderste laag neemt en de kleurtoon en verzadiging van de bovenste. In de Nederlandse versie van Photoshop heet die ‘Kleur’, in de Engelse Color. In GIMP komen de modi HSL Color en LCh Color ermee overeen.

Waarom pakt de kleur in Photoshop niet op een zwart-wit foto? Waarschijnlijk is het bestand opgeslagen in grijswaarden. Open ‘Afbeelding’, daarna ‘Modus’ en kies ‘RGB-kleur’. De tweede veelvoorkomende oorzaak: je schildert met een gekleurd penseel op het laagmasker, terwijl een masker alleen zwart, wit en grijs begrijpt. En bedenk dat de modus ‘Kleur’ op zuiver witte en zuiver zwarte stukken geen tint geeft.

Kun je een zwart-wit foto inkleuren in GIMP? Ja, met de hand: een laag met kleur boven de foto, modus HSL Color of LCh Color, een zwart masker en een wit penseel. De optie Colorize in het menu ‘Kleuren’ is hiervoor niet geschikt: die geeft een laag of selectie één tint, zoals sepia.

Hoe lang duurt het om één foto handmatig in te kleuren? Vaste normen zijn er niet, maar als richtlijn: een portret tegen een eenvoudige achtergrond kost een ervaren iemand een avond, een beginner twee of drie. Groepsfoto's en beelden met veel voorwerpen kosten dagen. Het neurale filter of een online tool geeft snel een kladversie, en die bijwerken is veel makkelijker dan vanaf nul inkleuren.

Kun je de echte kleuren afleiden uit een zwart-wit foto? Nee. Op de foto is alleen helderheid bewaard, en een donkere jurk kan blauw, bruin of bordeauxrood zijn geweest. De echte kleuren vind je alleen op kleurenfoto's van dezelfde mensen, in bewaard gebleven spullen en in het geheugen van familie. Al het andere is een geloofwaardige gok.

Wat doe je als het neurale netwerk de foto met grijze vlekken heeft ingekleurd? Leg het kleurenresultaat als laag boven het zwart-wit origineel, voeg daarboven een laag in de gewenste kleur toe in de modus ‘Kleur’ met een zwart masker, en haal met een wit penseel de kleur tevoorschijn op de overgeslagen plekken: handen, hals, oren. Hetzelfde bestand daarvoor opnieuw naar de online tool uploaden heeft geen zin: instellingen zijn er niet, het beeld wordt hetzelfde. Voor handmatig bijwerken heb je het schone bestand zonder watermerk nodig.

Welke bestanden accepteert de online inkleuring van gdefoto en wat is betaald? Eén bestand in JPG, PNG of WebP tot 25 MB, met een zijde van 100 tot 8000 pixels. Het resultaat krijg je als JPG. De verwerking en het voorbeeld zijn gratis, tot 5 pogingen per dag; het voorbeeld is verkleind en heeft een watermerk, het schone bestand is betaald. De tool schoont de foto ook licht op en kan fijne gelaatstrekken veranderen, dus vergelijk een portret met het origineel.